Terapia
psychospołeczna

Leki stanowią podstawę farmakoterapii schizofrenii. Istotne są jednak także inne formy działań, zwłaszcza gdy pacjent, nie mając świadomości choroby, odstawia leki, nie informując o tym ani rodziny, ani lekarza.

Czasami wyjątkowo stresujące wydarzenia mogą wywołać nawrót choroby nawet u pacjentów leczących się regularnie. Ważne jest zatem, aby równolegle z farmakoterapią prowadzić inne działania, które uświadomią pacjentowi korzyści z terapii, pomogą radzić sobie w sytuacjach stresowych, ułatwią kontakty społeczne.

Psychoza

Pamiętaj!

Terapia psychospołeczna jest fundamentem dalszego zdrowienia pacjenta i poprawy jakości życia jego rodziny w okresie po ustąpieniu ostrych objawów (psychotycznych, maniakalnych, depresyjnych).

Do metod psychospołecznych wykorzystywanych w terapii psychiatrycznej zaliczamy:

  • różne formy oddziaływań psychologicznych: pomoc psychologiczną, terapię podtrzymującą, psychoterapię indywidualną i grupową, prowadzoną według różnych konwencji (poznawczo-behawioralna, interpersonalna, psychodynamiczna), relaksację, terapię systemową i rodzinną, interwencje środowiskowe;
  • psychoedukację pacjenta i jego rodziny: przekazywanie wiedzy o chorobie, objawach, metodach leczenia, sposobach radzenia sobie z objawami, dostępnych placówkach terapeutycznych, rehabilitacyjnych i placówkach wsparcia, o prawach pacjenta, przysługujących mu świadczeniach oraz możliwościach zatrudnienia chronionego;
  • treningi umiejętności: podstawowych umiejętności życiowych, umiejętności komunikacyjnych, społecznych, radzenia sobie w sytuacjach trudnych emocjonalnie, rozwiązywania problemów;
  • treningi funkcji poznawczych;
  • terapię zajęciową: rękodzielnictwo, zajęcia kulinarne, plastyczne, majsterkowanie, arteterapię, biblioterapię, terapię ruchem i tańcem, muzykoterapię, psychorysunek;
  • socjoterapię: społeczność terapeutyczną, techniki żetonowe, różne zajęcia grupowe, konkursy, wycieczki, wieczorki, spotkania, zajęcia rekreacyjne, sportowe, kulturalno-oświatowe.

 

Psychoterapia

Psychoterapia w leczeniu schizofrenii czy innych zaburzeń to planowy proces terapeutyczny, w którym metodę leczniczą stanowi oddziaływanie psychologiczne w relacji indywidualnej lub grupowej z psychoterapeutą.

Psychoterapię prowadzą osoby (psycholog, lekarz) posiadające odrębne wykształcenie i praktyczne przygotowanie do jej prowadzenia. Warunkiem skuteczności psychoterapii jest motywacja pacjenta do zmiany i aktywne zaangażowanie we współpracę z terapeutą lub grupą terapeutyczną. Wyróżnia się kilka kierunków i metod oddziaływań psychoterapeutycznych, które są dobierane w zależności od diagnozy psychologicznej, m.in.:

  • psychoterapię poznawczo-behawioralną,
  • psychoterapię psychodynamiczną,
  • psychoterapię psychoanalityczną,
  • psychoterapię integratywną,
  • psychoterapię interpersonalną.

 

Psycholog z poradni psychologicznej a psycholog z poradni zdrowia psychicznego

Psycholog w poradni psychologicznej udziela świadczeń w przypadkach zaburzeń osobowości, jedzenia, zaburzeń nerwicowych oraz związanych ze stresem. Nie udziela świadczeń w zaburzeniach psychotycznych – afektywnych, schizofrenicznych, urojeniowych i organicznych. Zakres świadczeń psychologa w poradni zdrowia psychicznego jest szerszy – obejmuje całe spektrum zaburzeń i chorób psychicznych.

Psycholog w poradni zdrowia psychicznego lub poradni psychologicznej przyjmuje tylko osoby posiadające skierowanie. Można je uzyskać od lekarza pierwszego kontaktu (rodzinnego, ogólnego) lub od lekarza psychiatry z poradni zdrowia psychicznego. Zarówno do lekarza pierwszego kontaktu, jak i do psychiatry można się zgłaszać bez skierowania.

 

Psychoedukacja

Istnieje wiele różnych definicji psychoedukacji. Większość z nich ogniskuje wokół problemu zdobywania wiedzy o chorobie i chorych oraz dzielenia się nią z innymi chorymi.

Psychoza

Pamiętaj!

Psychoedukację należy rozumieć jako proces obejmujący pacjentów, ich rodziny i ich terapeutów, w którym dochodzi do wymiany informacji między tymi trzema grupami na tematy związane z osobą chorą i jej systemem rodzinnym w celu poprawy funkcjonowania chorych i ich rodzin.

Psychoedukacja jest więc procesem dziejącym się w układzie chory – jego rodzina – jego terapeuta, ale informacje wynikające z tego pojedynczego układu mogą być transferowane na inne układy odnoszące się do innych chorych. Łącznikiem przekazywania tych informacji jest najczęściej terapeuta, który wykorzystuje wiedzę o chorobie i sposobach radzenia sobie z nią – uzyskaną od jednego pacjenta i jego bliskich – w terapii innego pacjenta i jego rodziny. Elementem przenoszącym tę wiedzę mogą być również sami pacjenci i ich rodziny, wtedy gdy psychoedukacja odbywa się w formacie grupowym.

Schizofrenia

Warto wiedzieć, że...

Psychoedukacja to proces ciągły i zmienny, a jej głównym celem jest nie tylko redukcja objawów choroby czy zachęcenie pacjenta do systematycznego przyjmowania leków, ale także umożliwienie pacjentowi i jego bliskim lepszego funkcjonowania psychosocjalnego, nawet mimo objawów psychotycznych.

Psychoedukacja w schizofrenii skupia się na postawach i stylach radzenia sobie, na zasobach wiedzy i możliwościach niezbędnych zarówno do walki ze schizofrenią, jak i do procesu zdrowienia. Psychoedukacja pozwala również radzić sobie z emocjonalnymi aspektami choroby psychicznej i ich skutkami. Wielu badaczy utożsamia psychoedukację z zapobieganiem nawrotom i poprawą przyjmowania leków przez chorych, można jednak stwierdzić, że psychoedukacja oparta tylko na tych dwóch czynnikach nie spełnia większości celów tej terapii psychosocjalnej oraz nie odpowiada na wszystkie oczekiwania chorych i ich rodzin. Dodatkowo „żywotność” takiej formy psychoedukacji jest niewielka i spotyka się z zainteresowaniem chorych i ich bliskich tylko w czasie pierwszego jej zastosowania. Przy kolejnej próbie zastosowania psychoedukacji opartej tylko na zapobieganiu nawrotom i/lub poprawie przyjmowania leków przestaje ona „działać” – pacjent i jego bliscy orientują się, że „zalecenia” nie były skuteczne, przynajmniej w jego przypadku, skoro doszło do nawrotu.

Schizofrenia

Warto wiedzieć, że...

Zasadniczy cel psychoedukacji zasadza się na spełnieniu istotnych dla chorego celów życiowych i poprawie jego jakości życia m.in. poprzez poprawę radzenia sobie ze stresem przez wszystkich członków rodziny, poprzez wzmacnianie komunikacji i poprawę zdolności rozwiązywania problemów.

Psychoedukacja umożliwia nie tylko poszerzenie wiedzy pacjentów i ich rodzin na temat choroby i jej terapii, ale także pozwala na redukcję negatywnych objawów schizofrenii, poprawia funkcjonowanie interpersonalne chorych, zmniejsza ryzyko nawrotu, a jeśli nawet te korzyści są niemożliwe do osiągnięcia, to pozwala na skrócenie czasu hospitalizacji psychiatrycznej.

Zobacz także

Potrzebujesz porady lekarza specjalisty?
Skorzystaj z wyszukiwarki, która pomoże znaleźć placówki w Twojej okolicy.

lub wybierz

Kliknij, aby wrócić do artykułu.

Strona została opublikowana przez firmę