Stygmatyzacja i inne
przeszkody w leczeniu
zaburzeń psychicznych

Do podstawowych przeszkód w podejmowaniu leczenia zaburzeń psychicznych należy z jednej strony brak rzetelnej wiedzy i informacji na temat ich objawów i możliwości skutecznego leczenia, z drugiej zaś – rozpowszechnienie w społeczeństwie błędnych negatywnych przekonań (stereotypów) na temat chorób psychicznych i – co za tym idzie – negatywnych postaw wobec chorych (stygmatyzacja). Ponadto ciągle jeszcze niewystarczająca jest dostępność dla chorych różnych placówek leczenia psychiatrycznego, zwłaszcza poradni i innych form leczenia w środowisku pozaszpitalnym.

Psychoza"

Pamiętaj!

Szczególną trudność w przypadku zaburzeń psychicznych stanowi to, że im poważniejsze zaburzenia, tym mniej dana osoba zdaje sobie z nich sprawę.

Utrudnia to decyzję o skonsultowaniu się z psychologiem lub lekarzem, opóźnia moment rozpoznania choroby i rozpoczęcia leczenia. Zmniejsza się przez to szansa na szybkie opanowanie objawów w początkowym stadium choroby. Dlatego ważną rolę odgrywają osoby z najbliższej rodziny chorego, które jako pierwsze mogą zauważyć jego niepokojące wypowiedzi czy zmiany zachowania. Ważną rzeczą jest, aby brać pod uwagę zdanie bliskich, życzliwych, kochających osób i posłuchać ich rady skontaktowania się z lekarzem czy psychologiem, nawet jeśli samemu nie spostrzega się u siebie niczego niepokojącego. Zdarza się bowiem, że niekiedy dopiero po leczeniu chory zaczyna uświadamiać sobie, że przebył epizod zaburzeń psychicznych.

Schizofrenia

Warto wiedzieć, że...

Innym problemem opóźniającym konsultację medyczną i podjęcie leczenia w przypadkach zaburzeń psychicznych jest rozpowszechnione mniemanie, że choroby psychiczne są „gorsze” od innych chorób. Wskazane zjawisko określa się mianem stygmatyzacji, czyli publicznego potępiania jakiejś osoby lub grupy osób – w tym przypadku: cierpiących na zaburzenia lub choroby psychiczne – i odrzucanie ich w kontaktach społecznych.

W naszym społeczeństwie wciąż jeszcze spotykamy niczym nieuzasadnione, z góry negatywne nastawienie do osób chorych psychicznie. Choroby te są traktowane jako wstydliwe, a chorzy są postrzegani jako osoby „gorszego gatunku”. Ludzie na ogół unikają kontaktu z psychiatrą i psychiatrią, gdyż obawiają się, że zostaną przez ten kontakt jak gdyby „naznaczeni” jako psychicznie chorzy („psychole”, wariaci), napiętnowani, zdegradowani na całe życie i odrzuceni przez społeczeństwo, z najbliższą rodziną włącznie. Te negatywne postawy wobec chorych psychicznie wynikają w dużej mierze z braku wiedzy o tych chorobach i ich leczeniu.

Postęp medycyny – a w szczególności wykrycie i wprowadzenie do lecznictwa od połowy ubiegłego wieku leków psychotropowych o skutecznym działaniu przeciwdepresyjnym przeciwpsychotycznym, przeciwlękowym i stabilizującym nastrój – zmienił całkowicie obraz, przebieg i rokowanie w chorobach psychicznych.

Brak zdrowia psychicznego

Czy wiesz, że...

Większość zaburzeń psychicznych rozpoznanych odpowiednio wcześnie, gdy objawy nie są jeszcze znacznie nasilone, można dziś skutecznie leczyć poza szpitalem.

W przypadkach zaś ostrych, poważnych, znacznie nasilonych zaburzeń psychicznych, wymagających leczenia szpitalnego, istotną poprawę uzyskuje się już po około 2 tygodniach, a wypis ze szpitala jest możliwy na ogół po okresie 4–8 tygodni.

Brak wiedzy o możliwościach leczenia chorób psychicznych, rozpowszechnione w społeczeństwie przeświadczenie o ich nieuleczalności oraz niesłuszne negatywne stereotypy na temat osób chorych stanowią czynniki poważnie utrudniające chorym dostęp do leczenia, a po leczeniu – powrót do normalnego życia w społeczeństwie.

Psychoza

Pamiętaj!

Obawy przed chorobą psychiczną powodują, że w wielu przypadkach leczenie zostaje podjęte z opóźnieniem, gdy choroba jest już rozwinięta i trudniejsza do opanowania niż na początku.

Poważnym błędem osób z otoczenia chorego, utrudniającym decyzję o leczeniu, jest też traktowanie zmienionych, niekiedy uciążliwych lub dziwacznych zachowań chorego wynikających z zaburzeń psychicznych jako przejawów jego złej woli, „zepsutej natury” lub złośliwości. Objawy zaburzeń psychicznych nie są winą, lecz cierpieniem chorego.

Psychoza

Pamiętaj!

Chorego nie należy obwiniać, strofować, karać, pouczać, straszyć ani poniżać.

Choremu należy okazać życzliwość, akceptację, zrozumienie, wsparcie, starać się podnosić go na duchu, przywracać nadzieję, redukować lęk, zwiększać poczucie bezpieczeństwa, przekonać do skonsultowania się z lekarzem i do podjęcia leczenia.

Tych wskazówek powinien przestrzegać również sam chory, zwłaszcza taki, który na skutek zaburzeń emocji, myślenia i spostrzegania niekiedy niesłusznie i niepotrzebnie obwinia się o to, co jest objawem choroby, traci nadzieję, poddaje się wyolbrzymionym obawom i lękom, a tymczasem ważne jest, aby zachował dystans, samoakceptację i nadzieję.

Zobacz także

Potrzebujesz porady lekarza specjalisty?
Skorzystaj z wyszukiwarki, która pomoże znaleźć placówki w Twojej okolicy.

lub wybierz

Kliknij, aby wrócić do artykułu.

Strona została opublikowana przez firmę