Rodzaje zaburzeń
psychicznych

Do typowych zaburzeń psychicznych należą:

  • zaburzenia związane ze stresem,
  • zaburzenia adaptacyjne,
  • zaburzenia lękowe,
  • zaburzenia nerwicowe,
  • zespoły natręctw,
  • depresje,
  • stany maniakalne,
  • zaburzenia dwubiegunowe,
  • zaburzenia schizofreniczne,
  • zaburzenia urojeniowe,
  • otępienia,
  • zaburzenia wywołane chorobami somatycznymi, organicznym uszkodzeniem lub chorobą mózgu,
  • zaburzenia związane z używaniem alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych,
  • zaburzenia jedzenia,
  • zaburzenia snu,
  • zaburzenia popędu i dysfunkcje psychoseksualne,
  • zaburzenia osobowości,
  • upośledzenie rozwoju umysłowego.
Psychoza

Pamiętaj!

Istotne znaczenie dla rozpoznania zaburzeń psychicznych ma stwierdzenie ich typowych objawów.

Poniższa tabela prezentuje najczęstsze objawy chorób psychicznych.

Choroby
i zaburzenia psychiczne
Objawy
zaburzenia związane ze stresem i zaburzenia adaptacyjne napięcie, drażliwość, obniżenie nastroju, lęk i obawy wraz z koncentrowaniem przeżyć na stresującej sytuacji, konflikcie lub zdarzeniu traumatycznym
zaburzenia lękowe lęk rozlany, wolnopłynący, bezprzyczynowy lub napady lęku, a także lęk rodzący się w zetknięciu z określonymi sytuacjami (fobie)
zespoły natręctw (nerwica natręctw) natrętne, uporczywie powracające myśli, obawy, przymus wykonywania zbędnych czynności, rytuałów
depresja długotrwałe obniżenie nastroju i zdolności do przeżyć przyjemnych, zamartwianie się, skłonność do poczucia winy, negatywne oceny, pesymizm, niechęć do działania i mówienia, spadek wydolności, energii i inicjatywy, spowolnienie, trudności w koncentracji uwagi, utrata chęci do życia, myśli samobójcze
stany maniakalne stany podwyższonego, nadmiernie radosnego nastroju, wzmożonej energii, aktywności, nadmiernej pewności siebie, wielomówności, przyśpieszenia myślenia i poruszania się, podwyższonej nieadekwatnie samooceny i oceny sytuacji, niczym nieuzasadniony optymizm, skłonność do pochopnych, nieprzemyślanych decyzji
choroba afektywna dwubiegunowa (maniakalno-depresyjna) naprzemiennie występujące kilkudniowe lub kilkutygodniowe, a nawet wielomiesięczne stany maniakalne i depresyjne, następujące bezpośrednio po sobie lub przedzielone krótszym lub dłuższym okresem normy psychicznej
schizofrenia zmiana percepcji i interpretacji zjawisk świata zewnętrznego i wewnętrznego; fałszywe percepcje (omamy, halucynacje oraz złudzenia, iluzje) słuchowe, wzrokowe, dotykowe, smakowe i węchowe nieistniejących w realnym świecie zjawisk i przedmiotów lub istniejących, ale inaczej, niż odbiera je chory, jak również fałszywe sądy, błędne interpretacje zdarzeń, których chory na schizofrenię nie jest w stanie skorygować mimo oczywistych dowodów ich błędności (urojenia); osłabienie integracji funkcji psychicznych – spostrzegania, myślenia, emocji, i sfery ruchowej, co prowadzi do dezorganizacji psychiki i działania, trudności decyzyjnych, zachowań dziwacznych, niezrozumiałych dla otoczenia; może pojawić się osłabienie napędu motywacji zainteresowań z tendencją do braku aktywności i społecznego wycofania się
zaburzenia urojeniowe uporczywe fałszywe sądy i błędne interpretacje (urojenia) oraz podejmowanie wynikających z nich działań, bez dezorganizacji psychiki i osobowości
zaburzenia jedzenia utrata apetytu lub powstrzymywanie się od jedzenia (anoreksja), nadmierny apetyt i objadanie się (bulimia)
zaburzenia snu trudności z zasypianiem, budzenie się w nocy, budzenie się przedwczesne, skrócenie snu, nadmierna senność
upośledzenie umysłowe obniżenie pamięci, zdolności myślenia (przetwarzania informacji) i uczenia się (nabywania nowych informacji) od okresu wczesnorozwojowego
otępienie wtórna postępująca utrata wydolności pamięci, zwłaszcza świeżej, zaburzenia koncentracji uwagi i wydolności funkcji intelektualnych, postępująca utrata sprawności w zakresie codziennych czynności, zaburzenia orientacji i zachowania (nadmierna ruchliwość, pobudzenie, agresja lub bierność, apatia, utrata zainteresowań, niekiedy epizody urojeń, omamów, zaburzeń świadomości); zwykle w wieku dojrzałym (a najczęściej podeszłym)
uzależnienia, zaburzenia związane z nadużywaniem alkoholu i substancji psychoaktywnych (leków, narkotyków) powtarzające się stany intoksykacji (zatrucia), przemożna potrzeba przyjmowania substancji, upośledzona zdolność kontroli jej przyjmowania, zażywanie jej mimo ponoszonych szkód i kosztem zaniechania innych aktywności życiowych, zmniejszenie tolerancji i potrzeba podnoszenia dawki substancji, pojawianie się psychicznych i somatycznych negatywnych objawów po odstawieniu substancji (objawy abstynencyjne); w wyniku przewlekle powtarzających się intoksykacji mogą wystąpić różne zespoły zaburzeń psychicznych – depresyjne, lękowe, urojeniowe, zaburzenia zachowania, otępienie
zaburzenia osobowości trwale od okresu dojrzewania nieprzystosowawcze (dysfunkcjonalne) wzorce przeżywania wewnętrznego i zachowania, przejawiające się w sferze poznawczej (sposób spostrzegania i interpretowania zjawisk), uczuciowości, reagowaniu emocjonalnym i kontroli impulsów oraz w relacjach z innymi ludźmi; podejrzliwość, wycofanie, koncentracja na własnych potrzebach, niska tolerancja frustracji, chwiejność emocjonalna, impulsywność, sugestywność, teatralność, skrupulatność, perfekcyjność, lękliwość, zależność od innych (w zależności od dominującego wzorca przeżywania i zachowania); indywidualne cierpienie lub niepożądany wpływ na otoczenie, zakłócenie w relacjach społecznych
Psychoza

Pamiętaj!

W wielu przypadkach diagnoza nie jest prosta, gros objawów nie ma bowiem charakteru specyficznego i może wskazywać na różne zaburzenia.

Przykładowo zaburzenia jedzenia mogą występować zarówno w postaci izolowanej, jak i towarzyszyć innym zaburzeniom psychicznym. I tak np.:

  • utrata apetytu może pojawić się w depresji i zaburzeniach lękowych,
  • nadmierny apetyt – w manii,
  • objadanie się lub utrata apetytu – w zaburzeniach związanych ze stresem,
  • powstrzymywanie się od jedzenia lub zmienione nawyki żywieniowe są typowe w przypadku schizofrenii i zaburzeń urojeniowych.

Podobnie zaburzenia snu mogą mieć charakter samoistny, niezwiązany z innymi zaburzeniami psychicznymi lub też być niespecyficznym objawem towarzyszącym wielu zaburzeniom psychicznym, np. zaburzeniom związanym ze stresem, zaburzeniom depresyjnym, lękowym, maniakalnym, urojeniowym, schizofrenii i otępieniu.

Tak jak powyższe zaburzenia również zaburzenia popędu i dysfunkcje seksualne mogą występować razem z zaburzeniami psychicznymi i chorobami somatycznymi, ale mogą też pojawić się zarówno jako wynik niepożądanego działania leków psychotropowych, jak i jako zaburzenia pierwotne (zaburzenia psychoseksualne).

Schizofrenia

Warto wiedzieć, że…

Wszystkie omówione dotychczas zaburzenia mogą mieć charakter objawowy, wtórny – wskutek uszkodzenia lub choroby mózgu, bądź wskutek choroby ogólnoustrojowej, wywierającej wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.

Zaburzenia te mogą pojawić się m.in. w wyniku chorób neurodegeneracyjnych, guzów, urazów mózgu, udarów, chorób infekcyjnych, autoimmunologicznych, ogólnoustrojowych metabolicznych, endokrynologicznych i sercowo-naczyniowych.

Psychoza

Pamiętaj!

Dlatego przed rozpoznaniem zaburzeń psychicznych należy wykluczyć chorobę ogólnoustrojową i chorobę czy uszkodzenie mózgu, jako przyczynę zaburzeń.

Brak zdrowia psychicznego

Czy wiesz, że...

Ważną wskazówką diagnostyczną może być również stwierdzenie skłonności genetycznej (występowanie rodzinne chorób), a także analiza czynników stresowych aktualnych i w przeszłości, które mogą mieć znaczenie dla wyzwolenia zaburzeń psychicznych.

Zobacz także

Potrzebujesz porady lekarza specjalisty?
Skorzystaj z wyszukiwarki, która pomoże znaleźć placówki w Twojej okolicy.

lub wybierz

Kliknij, aby wrócić do artykułu.

Strona została opublikowana przez firmę